Bảo vệ kho lưu trữ tinh trùng có thể là chìa khóa để đảo ngược tình trạng suy giảm khả năng sinh sản ở gia cầm

Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra cách các ống chuyên biệt trong ống dẫn trứng của gà mái duy trì tinh trùng và các biện pháp quản lý có thể đảm bảo tỷ lệ nở trứng. 

Hiệp hội Khoa học Gia cầm Nhật Bản

Ngày 25 tháng 3 năm 2026

Để giải quyết dự báo về sự suy giảm khả năng sinh sản ở gia cầm, một bài đánh giá đã nghiên cứu cách gà mái lưu trữ tinh trùng trong các ống lưu trữ tinh trùng chuyên biệt (SST) tại vị trí nối giữa tử cung và âm đạo của ống dẫn trứng. Bài viết nêu bật bằng chứng cho thấy axit béo, tín hiệu exosome, hormone và khả năng dung nạp miễn dịch giúp duy trì khả năng sống của tinh trùng. Các tác giả cho rằng việc bảo vệ chức năng của SST có thể giúp cải tiến các phương pháp thụ tinh nhân tạo và nâng cao tỷ lệ nở cũng như hiệu suất sinh sản để đáp ứng nhu cầu lương thực toàn cầu.  

Suy giảm khả năng sinh sản là mối lo ngại cấp bách đối với ngành công nghiệp gia cầm, với dự báo cho thấy tỷ lệ nở của trứng gà thịt có thể giảm xuống khoảng 60% vào năm 2050. Yếu tố chính ảnh hưởng đến sự suy giảm này dường như là sự mất chức năng của các ống lưu trữ tinh trùng (SST), các cấu trúc chuyên biệt nằm ở chỗ nối tử cung - âm đạo (UVJ) của ống dẫn trứng gà mái, nơi tinh trùng có thể tồn tại trong nhiều tuần. Thời gian này, thay đổi tùy theo loài và có mối tương quan trực tiếp với khả năng sinh sản, kéo dài 2-3 tuần ở gà, 10-15 tuần ở gà tây và 1-2 tuần ở chim cút Nhật Bản. Sự gián đoạn chức năng của SST, thường liên quan đến việc thụ tinh nhân tạo thường xuyên, có thể dẫn đến sự sụt giảm đáng kể về khả năng sinh sản.

Đánh giá nghiên cứu

Một bài đánh giá gần đây được công bố trực tuyến trên  Tạp chí Khoa học Gia cầm, Tập 62, ngày 23 tháng 10 năm 2025, đã xem xét các cơ chế cho phép tinh trùng tồn tại lâu dài trong các tế bào SST. Các nhà nghiên cứu, do Giáo sư danh dự Yukinori Yoshimura, Đại học Hiroshima, Nhật Bản dẫn đầu, tập trung vào vai trò tiềm năng của các chất dinh dưỡng như axit béo được giải phóng bởi các tế bào SST, chức năng của các túi ngoại bào nhỏ gọi là exosomes, ảnh hưởng của hormone sinh sản và sự cân bằng của môi trường miễn dịch tại chỗ.

“Vì thời gian tồn tại của tinh trùng trong ống dẫn trứng có liên quan mật thiết đến khả năng sinh sản, nên việc hiểu rõ các cơ chế này là rất cần thiết để cải thiện khả năng sinh sản và hiệu suất sinh sản”, Giáo sư Yoshimura cho biết.

Ở gia cầm, tinh trùng được lưu trữ trong các tế bào SST tại vị trí nối tử cung - buồng trứng (UVJ) và được giải phóng dần dần để thụ tinh cho trứng tại phễu dẫn trứng, đoạn đầu tiên của ống dẫn trứng. Nghiên cứu cho thấy các tế bào SST có thể giúp nuôi dưỡng tinh trùng bằng cách cung cấp axit béo. Các tế bào này rất giàu giọt lipid, và các thí nghiệm cho thấy các axit béo như axit oleic và axit linoleic có thể cải thiện khả năng sống sót của tinh trùng trong điều kiện phòng thí nghiệm. Bằng chứng cũng chỉ ra rằng sự biểu hiện của một loại enzyme gọi là lipase triglyceride mỡ đã được tăng cường trong các tế bào SST sau khi thụ tinh, có thể là để phân giải lipid dự trữ, nhờ đó các axit béo hỗ trợ có thể được giải phóng vào lòng ống nơi tinh trùng cư trú.

Một cơ chế sinh tồn khác liên quan đến exosome, những gói nhỏ được giải phóng bởi các tế bào SST có thể vận chuyển vật chất đến tinh trùng. Quan sát các túi chứa lipid hình thành từ tế bào SST và hợp nhất với màng tinh trùng cho thấy một hệ thống vận chuyển trực tiếp. Hơn nữa, các dấu hiệu của exosome đã được phát hiện bên trong các tế bào SST nơi lưu trữ tinh trùng, củng cố ý tưởng rằng các túi này có thể vận chuyển các hợp chất giúp duy trì sự sống của tinh trùng.

Bên cạnh việc hỗ trợ chính bản thân tinh trùng, sự toàn vẹn của các ống sinh dục ngoài tử cung (SST) cũng rất quan trọng. Bài đánh giá mô tả cách các thụ thể progesterone và estrogen trong tế bào SST được cho là điều chỉnh sự phát triển và chức năng của chúng, trong đó estrogen đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Việc thụ tinh nhân tạo thường xuyên có liên quan đến việc giảm biểu hiện thụ thể estrogen ở vùng nối tử cung-âm đạo, một sự thay đổi có thể làm suy yếu cấu trúc SST và rút ngắn thời gian sống của tinh trùng.

Sự cân bằng miễn dịch tại chỗ cũng vô cùng quan trọng. Trong khi tinh trùng cần được bảo vệ khỏi các tác nhân gây bệnh, chúng cũng cần phải tránh được hệ thống miễn dịch của gà mái để tồn tại. Bài đánh giá này nêu bật bằng chứng cho thấy UVJ chủ động tạo ra một môi trường dung nạp sau khi giao phối. Các gen phản ứng miễn dịch quan trọng bị giảm hoạt động, và các phân tử như TGF-β, có thể ức chế các phản ứng miễn dịch, tăng lên khi có mặt tinh trùng. Sự điều hòa miễn dịch cẩn thận này dường như rất quan trọng để cho phép tinh trùng được lưu trữ mà không bị tấn công.

Nhìn chung, các bằng chứng nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo tồn chức năng bình thường của SST. Tổn thương cấu trúc, thay đổi tín hiệu hormone hoặc hoạt động miễn dịch tăng cao có thể làm giảm tuổi thọ của tinh trùng và do đó làm giảm khả năng nở trứng.

“Những phát hiện này cho thấy cần tối ưu hóa việc thụ tinh nhân tạo lặp lại để ngăn ngừa tổn thương miễn dịch và bất thường trong chức năng ống sinh dục nữ (SST) liên quan đến việc giảm thụ thể estrogen, nhờ đó tinh trùng có thể được giữ lại trong SST, dẫn đến khả năng sinh sản tốt hơn”, Giáo sư Yoshimura cho biết.

Ảnh trung tâm do Tiến sĩ Yukinori Yoshimura, Giáo sư danh dự của Đại học Hiroshima, Nhật Bản cung cấp.

Võ Văn Sự dịch. Japan Poultry Science Association. 25 March 2026. Protecting sperm storage may be key to reversing poultry fertility decline. https://www.thepoultrysite.com/articles/protecting-sperm-storage-may-be-key-to-reversing-poultry-fertility-decline