Liệu số lượng con trong mỗi lứa đẻ có đang chạm đến giới hạn sinh học?

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Kentucky đang tìm hiểu cách di truyền học hiện đại vượt xa giới hạn sinh học, dẫn đến những thách thức về tăng trưởng trong ngành chăn nuôi lợn.

Jennifer Shike

 Ngày 07 tháng 5 năm 2026, 09:36 sáng

Một con lợn nái trong trang trại đạt năng suất hơn 35 heo con cai sữa mỗi năm. Ảnh: Ronald Hissink (https://www.pigprogress.net/pigs/sowsboars-pigs/large-litter-sizes-lead-to-performance-reduction/)

Lợn nái hiện đại có thể thụ thai bao nhiêu heo con và tử cung của chúng thực sự có thể nuôi dưỡng được bao nhiêu? Đó là câu hỏi mà nhà sinh học sinh sản Jonathan Pasternak thuộc Đại học Kentucky đang tìm cách giải đáp khi hàng thập kỷ chọn lọc gen mạnh mẽ đã đẩy số lượng heo con trong mỗi lứa lên mức cao kỷ lục.

Theo báo cáo của Đại học Kentucky , những đàn lợn nái năng suất cao nhất trung bình đẻ gần 16 heo con mỗi lứa, với tỷ lệ rụng trứng ở một số dòng giống đạt tới 40 noãn bào — số lượng trứng trước khi trưởng thành. Mặc dù các nhà di truyền học đã thành công trong việc tăng số lượng phôi mà lợn nái sản sinh ra, nhưng khả năng sinh sản của tử cung vẫn không thay đổi.

Pasternak đang dẫn đầu một nghiên cứu kéo dài bốn năm để điều tra vấn đề này thông qua khoản tài trợ 650.000 đô la từ Viện Nông nghiệp và Thực phẩm Quốc gia USDA nhằm nghiên cứu tác động đến sự phát triển của tình trạng quá tải tử cung ở lợn nái hiện đại.

“Tỷ lệ rụng trứng có tính di truyền rất cao, nhưng khả năng của tử cung lại không theo kịp,” Pasternak chỉ ra. “Hiện nay, lợn nái sinh ra nhiều heo con hơn số núm vú mà chúng có để cho bú.”

Một trong những vấn đề lớn nhất mà ngành chăn nuôi lợn đang phải đối mặt

Kết quả là tình trạng được gọi là chậm phát triển trong tử cung (IUGR) ở lợn con. Không giống như những con lợn còi cọc thông thường, phản ánh tiềm năng di truyền kém, lợn con IUGR mang đầy đủ khả năng di truyền để phát triển hiệu quả nhưng lại bị thiếu chất dinh dưỡng trong tử cung, ông nói. Sự gián đoạn trong giai đoạn nhạy cảm này có thể gây ra hậu quả suốt đời.

Heo con chậm phát triển trong tử cung (IUGR) có thể chiếm tới 30% số heo con trong một lứa nhưng lại là nguyên nhân chính gây tử vong trước khi cai sữa. Những con sống sót phát triển kém hiệu quả hơn và hiếm khi đạt trọng lượng xuất chuồng.

“Xét từ góc độ sinh sản thuần túy, đây có thể coi là vấn đề lớn nhất mà ngành chăn nuôi lợn đang phải đối mặt hiện nay”, Pasternak nói.

Nhóm nghiên cứu của ông sẽ theo dõi sự phát triển của thai nhi ở các giai đoạn liên tiếp của thai kỳ, đo lường cách thức và thời điểm các hệ cơ quan riêng lẻ bắt đầu phân hóa giữa môi trường đông đúc và không đông đúc. Cuối cùng, họ hy vọng sẽ xác định được chính xác các giai đoạn phát triển mà trong đó sự đông đúc bắt đầu làm giảm sự tăng trưởng. Họ cũng sẽ nghiên cứu lý do tại sao một nhóm nhỏ lợn con dường như có khả năng kháng tự nhiên với tác động của sự đông đúc.

Pasternak nói rằng ông không cố gắng đảo ngược những tiến bộ về di truyền đã đạt được trong nhiều thập kỷ mà là để cung cấp thông tin cho nó. Nếu các nhà nghiên cứu có thể xác định được các dấu hiệu di truyền và sinh lý giúp một số lợn con có khả năng chống chịu tốt hơn với tình trạng đông đúc, thì các nhà sản xuất có thể chọn lọc ra những con vật có thể duy trì số lượng con trong mỗi lứa đẻ cao mà không gây ra những tổn thất về phúc lợi và kinh tế do tình trạng chậm phát triển trong tử cung (IUGR).

“Chúng tôi sẽ không bao giờ quay lại với quy mô lứa đẻ nữa,” Pasternak nói. “Mục tiêu là để thông báo cho các nhà di truyền học về giới hạn thực sự của khả năng tử cung và tìm cách duy trì quy mô lứa đẻ trong khi tránh sinh ra những chú heo con kém chất lượng, không đạt được hiệu quả như mong muốn.”

Võ Văn Sự dịch từ: Jennifer Shike. May 07, 2026 09:36 AM. Is Litter Size Hitting a Biological Wall? https://www.porkbusiness.com/news/litter-size-hitting-biological-wall