Tại sao ngành chăn nuôi lợn không coi cúm là một vấn đề nghiêm trọng?

Mặc dù ngành chăn nuôi lợn phần lớn đã học cách sống chung với bệnh cúm lưu hành, Andrew Bowman cảnh báo rằng việc chấp nhận thụ động là một sai lầm tốn kém. Hãy cùng tìm hiểu lý do tại sao ông tin rằng việc chuyển từ quản lý sang loại trừ "không phải là điều quá khó khăn" và ba chiến lược cốt lõi nào có thể phá vỡ chu kỳ này một cách triệt để.

Jennifer Shike

 Ngày 11 tháng 3 năm 2026, 08:53 sáng

(Thịt lợn của Tạp chí Nông trại)

Các phòng thí nghiệm chẩn đoán luôn xếp cúm vào nhóm các tác nhân gây bệnh được xét nghiệm thường xuyên nhất, và dữ liệu ngành cũng liên tục cho thấy cúm là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh đường hô hấp. Nếu mọi người đều đồng ý rằng ngành chăn nuôi lợn đang gặp vấn đề về cúm, tại sao ngành này lại phần lớn quyết định sống chung với nó?

“Việc phòng ngừa đã không còn hiệu quả nữa rồi,” Tiến sĩ Andrew Bowman, DVM, PhD thuộc Trường Cao đẳng Thú y Đại học bang Ohio, phát biểu tại hội nghị Hiệp hội Thú y Lợn Hoa Kỳ (AASV) ở Las Vegas. “Chúng ta đang ở giai đoạn kiểm soát hoặc loại trừ. Và nếu muốn tạo ra sự thay đổi tích cực, chúng ta phải bắt đầu hướng tới việc loại trừ.”

Virus cúm A (IAV) ở lợn thường không phải là một sự kiện riêng lẻ, mà là một yếu tố chính góp phần gây ra hội chứng bệnh hô hấp ở lợn (PRDC), dẫn đến thiệt hại kinh tế đáng kể do giảm tăng trọng, kéo dài thời gian xuất chuồng và giảm hiệu quả sinh sản, theo Bowman. Tuy nhiên, IAV ở lợn còn có những tác động rộng hơn ngoài phạm vi chuồng trại.

“Lợn được biết đến rộng rãi như là ‘vật trung gian’ cho các virus cúm ở người, gia cầm và lợn, tạo điều kiện thuận lợi cho sự tái tổ hợp gen có thể tạo ra các virus mới có tiềm năng lây truyền từ động vật sang người và gây đại dịch,” ông nói. “Do đó, cam kết của chúng tôi trong việc kiểm soát virus cúm A (IAV) ở đàn lợn là tuyến phòng thủ đầu tiên cho cả ngành công nghiệp thịt lợn và sức khỏe cộng đồng.”

Quản lý so với loại bỏ

Bowman tin rằng vấn đề lớn hơn không phải là thiếu thông tin, mà là mục tiêu mà ngành công nghiệp này đã đặt ra cho chính mình. Nhiều hệ thống sản xuất tập trung vào việc kiểm soát bệnh cúm hơn là loại bỏ nó.

“Trở ngại lớn nhất mà chúng ta phải đối mặt không phải là chính virus, mà là cảm giác vô vọng được tóm gọn trong câu nói, 'Tại sao phải bận tâm? Chúng ta rồi cũng sẽ lại bị nhiễm thôi.' Quan điểm này hoàn toàn hiểu sai về dịch tễ học IAV hiện đại,” ông nói.

Bowman nói thêm rằng, sự chấp nhận thụ động này cho phép IAV thiết lập sự lưu hành đặc hữu mà chúng ta thấy trong nhiều hệ thống sản xuất.

Ông nói: “Việc virus lây lan sang các vật chủ khác và khả năng tiến hóa nhanh chóng của nó không phải là lý do để không hành động”.

Thay vào đó, Bowman tin rằng đây chính là những lý do khiến việc kiểm soát chủ động và kiên trì là điều không thể thiếu.

Ông nói: “Việc cho phép virus cúm A lưu hành không kiểm soát sẽ tạo điều kiện cho virus này có vô số cơ hội để dịch chuyển và lan rộng, gần như chắc chắn rằng chúng ta sẽ lại ‘mắc bệnh’ trong một chu kỳ tốn kém và có thể dự đoán được.”

Theo Bowman, ngành công nghiệp thịt lợn nên đi đầu trong việc thúc đẩy sự thay đổi bằng cách từ bỏ các phương pháp điều trị phản ứng và chấp nhận tình trạng dịch bệnh lưu hành, chủ động nỗ lực loại bỏ virus cúm gia cầm (IAV) trong đàn thay vì chỉ quản lý nó.

“Đây không phải là việc tìm ra một loại vắc-xin ‘thần dược’ duy nhất, mà là việc thực hiện một chiến lược phối hợp, đa diện,” ông nói thêm. “Điều này đòi hỏi tư duy đổi mới, thách thức những quan niệm cũ và nỗ lực đáng kể.”

Liệu bệnh cúm có thể được loại trừ hoàn toàn?

Bowman cho biết IAV đáp ứng tất cả các tiêu chí điển hình được sử dụng để biện minh cho các chương trình loại trừ. IAV ảnh hưởng trực tiếp đến ba lĩnh vực quan trọng đối với ngành công nghiệp thịt lợn:

• Sức khỏe động vật
• Kinh tế và hiệu suất sản xuất
• Rủi ro lây truyền bệnh từ động vật sang người

“Bệnh cúm ảnh hưởng đến cả ba nhóm này,” Bowman nói.

Ông chỉ ra rằng các công cụ cần thiết để giảm sự lây lan của virus cúm A không phải là mới hay phức tạp. Qua nhiều nghiên cứu và kinh nghiệm thực tế, các chiến lược cốt lõi tương tự liên tục xuất hiện trong các nỗ lực loại trừ thành công:

• Cách ly hoặc phân tách quần thể lợn
• Các quy trình an toàn sinh học nghiêm ngặt
• Chương trình tiêm phòng chiến lược

“Chuyện này không khó hiểu gì,” ông nói. “Ba điều đó — cách ly, an toàn sinh học và tiêm phòng — là những công cụ chúng ta có, và chúng hiệu quả. Đó cũng chính là những vấn đề đang được thảo luận để loại trừ virus gây hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn (PRRSv), vì vậy việc chuyển từ loại trừ PRRSv sang loại trừ cả virus cúm A (IAV) ở lợn cũng khá dễ dàng.”

Sự đa dạng của virus cúm ở lợn đã gia tăng theo thời gian, khiến các chiến lược tiêm phòng trở nên phức tạp hơn. Nhưng Bowman lưu ý rằng sự đa dạng đó không làm mất đi hiệu quả của các biện pháp an toàn sinh học hoặc quản lý luồng lợn. Thay vào đó, ông cho rằng thách thức nằm ở tư duy của ngành.

“Mặc dù chúng ta không phải lúc nào cũng có thể ngăn ngừa nhiễm virus cúm A (IAV), nhưng chúng ta có thể giảm mức độ bệnh, giảm sự phát tán virus và đặc biệt là hạn chế khả năng xảy ra các sự kiện tái tổ hợp trong đàn lợn,” ông nói.

Võ Văn Sự dịch từ: https://www.porkbusiness.com/news/industry/why-doesnt-swine-industry-treat-flu-problem-i